EYE Filmmuseum te Amsterdam     -  2012 
Restauratie en herplaatsing
bioscoop-orgel

 


Restauratie en herplaatsing bioscoop-orgel in het  Eye - Filmmuseum  te Amsterdam


Dit pijporgel is gebouwd door Nederlandse orgelbouwer Standaart.  De N.V. Standaart's Orgelfabrieken uit Schiedam bouwde orgels voor bioscopen in o.a. Rotterdam, Parijs en Essen. Meer info over de orgelbouwer Standaart is te vinden op deze  website.
Dit instrument werd in 1929 geplaatst in het Passagetheater in den Haag. Het is een z.g. "2/7" bioscooporgel. Het orgel in deze Haagse bioscoop werd o.a. bespeeld door destijds bekende organisten als Pierre Palla en Jan van Weelden.
De speeltafel heeft 2 manualen en een groot pedaal.  Het instrument heeft 7 grondstemmen ( ranks ). Via het z.g. unit-systeem is hiermee een uitgebreide dispositie samengesteld. Verder heeft het orgel nog 5 instrumenten ( o.a. een accordeon en een xylophoon ) en 21 toy’s ( o.a. Train Whistle en Bird ). Zo heeft dit orgel vele mogelijkheden voor het begeleiden van de stomme film.
Na de sluiting van het Passagtheater kwam in de jaren 70 het orgel in bezit van een particulier die het instrument in zijn huis opstelde. 

In 2012 is het instrument door Firma S. de Wit & Zn. uit Nieuw Vennep gerestaureerd en daarna herplaatst in zaal 
"Cinema 1" van het nieuwe futuristische gebouw van het  Eye Filmmuseum  in Amsterdam. Op woensdag 4 april 2012 opende koningin Beatrix het nieuwe Eye-gebouw en op die zelfde dag werd ook dit  compleet herstelde bioscoporgel officieel door haar in gebruik genomen.


De windvoorziening, de pijpenlades, het mechaniek, het pijpwerk, de instrumenten en de toy’s zijn bij deze restauratie weer volledig hersteld. De dispositie van het instrument is ongewijzigd gebleven. Bij de opstelling van de lades en de windvoorziening in de nieuwe pijpenkamer waren wat aanpassing noodzakelijk. De oude speeltafel, compleet met de originele manualen en pedaal, is in oude luister hersteld maar heeft nu een nieuwe hoogglans zwarte uitvoering gekregen.

De overbrenging van de speeltafel naar de pijpenkamer is geheel nieuw uitgevoerd in digitale techniek. Hierdoor is de verbinding nu via een simpel dun kabeltje i.p.v. de vele dikke en stugge kabels in de oude situatie. De nu verrijdbare gemaakte speeltafel kan hierdoor eenvoudig op elke gewenste plek voorin de zaal worden opgesteld. Bovendien is er een nieuwe MIDI-aansluiting geplaatst op de speeltafel voor vele extra mogelijkheden.


 

 

De aanpassingen

Alle aanpassingen aan dit orgel zijn steeds gedaan met inachtneming van de historische betekenis van dit bioscooporgel. De windvoorziening, de lades, het pijpwerk, de intonatie, de instrumenten, de toys, de dispositie en de speeltafel zijn onveranderd. De klank en alle mogelijkheden zijn dus geheel in de stijl zoals dit bij de bouw in 1929 bedoeld was. Materialen voor de onderdelen die aan vervanging toe waren zijn aangepast aan de bouwstijl van dit orgel.


De wijzigingen zijn enkel daar aangebracht om het goed functioneren en het gebruik van het orgel weer voor jaren te garanderen.

 

 

 

 

 

 

 



 

De ongewijzigde dispositie van het orgel :

Pedal

Accompaniment

Solo

 1 – Bourdon 16’  12 – Contre Viole 16’   36 - Tibia 16’  
 2 – Tubahorn  8
13 – Bourdon 16’  37 - Bourdon 16’ 
 3 – Diapason 8' 14 – Vox Humana 16’ 38 - Vox Humana 16’
 4 – Tibia 8’ 15 – Tubahorn  8 39 - Tubahorn 8’  
 5 – Flute 8’  16 – Diapason 8’    40 -  Diapason 8’
 6 – Salicional 8’   17 – Tibia 8’      41 - Tibia 8’ 
 7   Diapason 4’ 18 – Salicional 8'
42 - Salicional 8’  
  19 – Celeste 8’ 43 - Celeste 8’
 8  – Bassdrum     20 – Flute 8' 44 - Flute 8’   
 9  – Kettledrum 21 – Vox Humana 8’   45 - Vox Humana 8’   
10 – Cym. Crash   22 – Diapason 4’  46 - Diapason 4’
11 – Cymbal 23 – Tibia  4’ 47 - Tibia 4’    
  24 – Salicional 4’ 48 - Salicional 4’   
  25 – Celeste 4’   49 - Celeste 4’ 
  26 – Flute 4’   50 - Flute 4’     
  27 – Vox Humana 4’   51 - Tibia  2 2/3 '
  28 – Piccolo 2’       52 - Flute 2 2/3 ’ 
  29 – Chrysoglott ( trem. via 73) 53 - Tibia 2’ 
  30 – Snaredrum 54 - Flute 2’ 
  31 – Tambourine  
55 - Terts 1 3/5
  32 – Casstanets  56 - Chimes     
  33 – Block  57 - Xylophone   
  34 – Tom Tom 58 - Glockenspiel  
  35 – Bells  
59 - Accordeon
Second Touch   Ped .     
Second Touch     Acc.
Second Touch     Solo
60 – Bassdrum    64 - Tubahorn 8’     68 - Tubahorn 16’        
61 – Kettledrum
65 - Tibia 8’   69 - Tibia 8'
62 – Cym. Crash  66 – Chimes   
63 –Cymbal   67 – Triangle  

Speelhulpen

    70 - Tremelo  General
    71 - Tremelo  Vox Humana
    72 - Tremelo  Tibia
    73 - Tremelo Vibraphone  (29)
   

74 - Superkoppel Solo 

*       Rechte letter ”   is labiaalpijp
*      ” Rode letter ”   is tongwerk
*     
" Blauwe letter “   is instrument
*      “ Schuine letter ”    is een toy.

 

Manualen: 2 x 61 toetsen ( C t/m c'''' )
Pedaal: concaaf / radiaal ;  30 toetsen  ( C t/m f ' )


ZWELKAST


Via de zweltrede worden de zweldeuren voor de pijpenkamer bediend.
Met deze trede kan dus het totale volume van het orgel worden beïnvloed.



EFFECT PISTONS

geplaatst boven het pedaalklavier van links naar rechts :

CYMBEL CRASH I ,  CHINESE GONG ,  DRUM , TRAIN WHISTLE   , TRIANGLE ,    BLOCK  , CYMBEL CRASH II   ,  BIRD ,  DRUM ROLL ( met extra schakelaar voor snare-af ).


GEHEUGENS ( Setzers ) :    

Het oude rgistratiegeheugen was uitgevoerd via bordjes in de speeltafel waarop pennentjes gestoken werden om een registratie vast te leggen.
Dit oude systeem was totaal versleten en zeer omslachtig, tijdrovend en onhandig qua gebruik. Het moest altijd ruim voor het bespelen worden ingesteld.

Dit hele systeem is nu vervangen door een zeer eenvoudig te bedienen nieuw ( digitaal bestuurd ) geheugen-systeem.
Hiermee kunnen de benodigde registraties zeer snel worden vastgelegd, gewijzigd en ook weer worden opgeroepen.
De knoppen hiervoor zitten net als het oude systeem tussen de beide manualen.
Er zijn 4 banken ( M1 t/m M4 ) met elk 8 registratiegeheugens voor de beide klavieren.
Dus 32 vrij instelbare geheugens voor het Solo-klavier én 32 vrij instelbare geheugens voor het Accompaniment / Pedal.


MIDI

Geheel nieuw gplaatst op de speeltafel van dit orgel is een MIDI-aansluiting.
Via MIDI-IN en MIDI-OUT kan het orgel nu eenvoudig op een computer of sequencer worden aangesloten.
 

 

 

EYE   -  CINEMA 1.       VOORIN DE ZAAL STAAT DE GEHEEL HERSTELDE SPEELTAFEL VAN HET BIOSCOOP-ORGEL



 

  "DE TOYS" TIJDENS HET PLAATSEN ONDERIN DE PIJPENKAMER VAN HET ORGEL

 

 

Voor info over dit orgel bij "Orgelnieuws' :
http://www.orgelnieuws.nl/theaterorgel-voor-nieuw-filmmuseum-eye-amsterdam/